Υπεύθυνοι Εκπαίδευσης: Ι. Παχουνδάκης, Σ. Σπύρου

 Συντονισμός Ακαδημαϊκών Θεμάτων και Επικοινωνίας: Στ. Ζούλας

Διάρκεια: 7 εβδομάδες
Περιγραφή Αντικειμένου – Θεολογική Στήριξη:

Το πρόγραμμα «Ποιμαντική Θεολογία και Μεθοδολογία. Σύγχρονες προσεγγίσεις σε Εκκλησιαστικά ζητήματα» ολοκληρώνεται σε επτά (7) διδακτικές ενότητες.

Η «Ποιμαντική», ως Επιστήμη αλλά και ως Τέχνη, εμπεριέχει όλη την ενέργεια και τη δυ­να­μι­κή της Εκκλησίας μας προς κάθε μία από τις βασικές λειτουργίες Της. Είτε είναι η Μαρτυ­ρία, είτε η Κοινωνία, είτε η Λατρεία είτε η Διακονία. «Καθήκον» της, αξιοποιώντας την ποι­μα­ντική εμπειρία των προηγουμένων ετών, δεκαετιών ή και αιώνων, είναι να προετοιμάσει τους ποιμένες της κάθε εποχής αλλά και τους υπεύθυνους συνεργάτες τους και να τους με­ταδώσει ιδέες και μεθόδους, ώστε αναπτύξουν με τον πιο πρόσφορο και κατάλληλο τρόπο, το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα συγκροτηθεί και θα ευδοκιμήσει το σώμα της Εκκλησίας, με κεφαλή τον Κύριο Ιησού Χριστό.

Στο πλαίσιο τής σύστασης του αγίου Ισιδώρου του Πηλουσιώτου «επιστημονικώς την θείαν Γραφήν ανελίσσειν οφείλεις, και τας αυτής δυ­νά­­μεις νουνεχώς ανιχνεύειν» αν εξει­δι­κεύσουμε το «επιστη­μο­νι­κώς» και το αντικαταστήσουμε με το «ποιμαντικώς», τοπο­θε­τούμε τα πράγματα  πολύ κοντά στην αρχή που ακολουθούμε, ανιχνεύοντας με πολύ προ­­σο­χή και αγάπη το θέμα μας: την προσέγγιση, δηλαδή, εκκλησιαστικών ζητημάτων βάσει τής σχετικής ποιμαντικής θεολογίας και μεθοδολογίας.

Είναι πολύ σημαντικό, διερευνώντας τα ιερά και γενικότερα εκκλησιαστικά κείμενα, να μπο­­ρέ­σου­με να «με­τα­φέρουμε» στη σημερινή ποιμαντική πράξη πρακτικές, προσεγγίσεις και αντι­μετω­πί­σεις, που είναι απο­τυ­πω­μένες σ΄αυτά. Ακόμα, είναι σημαντικό να ζητάμε και να σώζου­με όχι μό­νο «το απολωλός», τον απολωλότα άνθρωπο δη­λαδή, αλλά και αυτό που κιν­δυ­­­νεύ­ει να χαθεί σαν ποιμαντική εμπειρία και πράξη, αν εμείς δεν το ανα­σύ­ρου­­­με εγκαίρως από τη λήθη και δεν το προ­βά­λου­με στα μάτια όλων μας.

 

Αυτό διαπιστώνεται, εκτός των άλλων, μέσα από την υλοποίηση μιας τετραπλής διά­κρι­σης των βιβλίων της Καινής Διαθήκης, με κριτήριο την αποκάλυψη των μορ­φών ποι­μα­ντι­κής του Κυ­ρί­ου Ιη­σού Χριστού στην εποχή της Χάριτος. Η ποιμαντική αυτή ομαδοποίηση δείχνει πως:

 

α) Στα Ευαγγέλια τοποθετείται ο Κύριος ως ο αυθεντικός και μόνος Ποι­μήν (Αρχιποίμενας). Απο­­τελεί την πρότυπη και αρχέτυπη μορφή του «Α και του Ω» στο έργο της Εκκλη­σίας. Είναι ο τύπος και ο υπογραμμός των οκτώ κατηγοριών, των τεσσάρων λειτουργιών και των τεσσάρων αρχών του Ποιμαντικού Έργου.[Οι οκτώ  κατηγορίες είναι: ποιος ποιμαίνει, ποιον, πού, πώς, πότε, γιατί, προς τι, σε τι. Οι τέσσερις λειτουργίες αναφέρονται στη μαρ­τυ­ρία, τη λατρεία, την κοινωνία, τη διακονία, ενώ οι τέσσερις αρχές είναι η πρόσληψη, η συνερ­γί­α, η φι­λο­καλία, η εμπειρία].

 

β) Στις Πράξεις καταγράφεται το πώς αντιλήφθηκαν τα παραπάνω και τα εφάρμοσαν στην πράξη οι Απόστολοι (αγιοπνευματικά – χριστοκεντρικά). Με άλλα λόγια από την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών του Ευαγ­γε­λί­ου φαίνεται το πώς κατανόησαν και άσκησαν οι Απόστολοι την ποιμαντική πρά­ξη.

 

γ) Στις Επιστολές αποτυπώνεται το πώς οι Απόστολοι νουθέτησαν, για την εφαρμογή του ευαγγε­λι­κού έργου στην πράξη, επιμέρους Εκκλησίες και κα­τά περίπτωση πιστούς χριστιανούς. Θα μπορούσε να θεωρήσει κανείς τις Επι­στολές ως διορθωτικές παρεμβάσεις, οι οποίες με τη μορφή κατευ­θυ­ντή­ρι­ων εγκυκλί­ων αποσκοπούν να διδάξουν και άλλους το πώς να ασκούν απο­στο­λι­­κά το ποι­μαντικό έργο της Εκκλησίας.

 

δ) Στην Αποκάλυψη, τέλος, πραγματοποιείται ένας πρώτος απολογισμός εφαρμογής ή μη εφαρμογής των ευαγγελικών λόγων, του αποστολικού προ­τύ­που και της ποιμαντικής πράξης στις Εκκλησίες της Μικράς Ασίας. Εκεί ασκεί­ται κριτική όπου δεν εφαρμόστηκαν τα ευαγγελικά πρότυπα και δεν ακο­λου­θή­θη­καν οι ποιμαντικές κατευθύνσεις από τους διαδόχους των Αποστόλων. Εκεί έχου­με και ένα γηραιό απόστολο, τον Ιωάννη, να επιση­μαί­νει στις κατά τόπους Εκκλησίες ποιες τήρησαν τις ευαγγελικές νουθεσίες και ποιες όχι. Κατά μία έν­νοια, ο Χριστός ξαναπαίρνει το λόγο και προχωρά σε κρίσεις προ της Κρίσεως.

 

Συνολικά, το σχήμα αυτό μοιάζει να περιλαμβάνει τέσσερις παραμέτρους: α) τη θεω­ρία ως πράξεως επίβαση, β) την πράξη, γ) τις δυσκολίες κατά την υλο­ποίη­­ση του ποιμαντικού έργου και δ) την αξιολόγηση και κριτική του αποτε­λέ­σμα­τος της πράξης.

 

Επιπλέον, παρουσιάζει ενδιαφέρον η ανά­δει­ξη και ταξινόμηση των πρώτων ποι­μα­ντι­κών προ­­­βλημάτων της Εκκλησίας, όπως αυτά ενυ­πάρχουν και καταγράφονται στο ιερό κείμενο των Πράξεων. Η συγκέ­ντρωση, μάλιστα, των ζητημάτων αυτών απαντά με το δικό της τρό­πο σε κρίσιμα ερω­τή­­ματα. Έτσι, μέσα από την επιλεγείσα ιστο­ρι­κή μέ­­­θο­δο πα­ρά­θεσης και ανάλυσης του υλικού μας, με στόχο την καλύτερη απει­κό­νιση και την πιο ολοκληρωμένη ανά­λυση των Ποι­μα­ντι­κών Προβλη­μά­των, βλέπουμε πως δίνονται, πα­ράλληλα, απαντήσεις στα οκτα­πλά ερωτήματα. Έτσι, εξετά­ζο­ντας κανείς τα δε­δομένα αυτά με την επιλεχθείσα ποι­μα­ντική μέθοδο, εξάγονται κάποια πολύ ενδια­φέ­ρο­ντα συμπε­ράσματα. Δηλαδή, πως αυτή ακρι­­βώς η διε­ρεύ­νηση των αγιο­γρα­φικών απο­σπα­σμά­­των, που αναφέρονται σε γε­­γο­νότα, τα οποία θα μπορούμε να κατο­νο­μά­σου­με ως Ποιμαντικά Προβλήματα, στην πρα­γμα­τι­­κό­τητα μας παρέχει ταυ­τό­χρο­να απα­ντή­σεις στα βασικά ερευνητικά μας ερωτήματα ως προς το ποιος ποι­μαί­νει, ποιον, πώς, γιατί, προς τι αλλά και αντίστροφα, ποιος δεν ποι­μαί­νει, ποιον, πώς, γιατί και προς τι δεν ποιμαίνει.

 

Είναι ιδιαιτέρως ωφέλιμο να διαπιστώσουμε, εάν μπο­ρούμε να αντιμετωπίσουμε την Ποιμαντική ως πά­ρο­­χο λύ­σεων εκκλησια­στι­­κών προβλημάτων, σύμφωνα με το πνεύμα του Ευαγ­γε­­λίου, ώστε και σή­με­ρα, όταν είναι εφικτό, να στρεφόμαστε στο ανεξάντλητο ποι­μα­ντικό απόθεμα των Γραφών ή με άλλα λόγια να ενισχυόμαστε από το φιλάνθρωπο «οπλο­στάσιό» τους. Κάτι τέτοιο θα έχει ως συνέπεια να μπορούμε εύκολα να δια­πι­στώ­νουμε αν και κα­τά πόσο, ποιμαντικά μέ­τρα που υιοθετούμε, εδρά­ζο­νται σε αντί­στοι­χες λύσεις, που δίνονται μέσα από την αυθεντική και αδιά­ψευ­στη χρι­στιανική δι­δα­σκα­λία, όπως εκφράζεται από τον κανόνα της Καινής Διαθήκης.

 

Θεματικό μας κριτήριο είναι η ποιμαντική θεώρηση, πραγμάτευση και ενασχόληση των θεμάτων να συνδυάζεται και να συνεργάζεται αγαστά με την εκκλησιαστική παράδοση και γραμματεία, οι οποίες αποκτούν έναν ιδιαίτερα εποικοδομητικό ρόλο, καθώς με τη βοήθειά τους δίνονται πει­στι­κές απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα που ο σύγχρονος άνθρω­πος θέτει επί των πηγών της Ορθόδοξης Θεολογίας.

 

Για να γίνουν εφικτά τα πιο πάνω απαιτείται η γνωριμία και η ενασχόληση του ενδιαφερόμενου με τις πηγές της Εκκλησίας (τα ιερά κείμενα), με την ιστορία της, με τις ποιμαντικές θεωρίες, καθώς και τις σχετικές έρευνες (παλαιές ή υπό ενέργεια).

Ο εκπαιδευόμενος με το πέρας του προγράμματος θα έχει αποκτήσει τις θεωρητικές αλλά και τις πρακτικές γνώσεις που θα του είναι απαραίτητες στον επαγγελματικό του βίο, ιδίως σε ό, τι αφορά στη διαποίμανση, στη συμβουλευτική στάση και στην οργάνωση του ποιμαντικού έργου μιας Μητρόπολης, Ενορίας ή οποιουδήποτε εκκλησιαστικού φορέα, σε ό,τι έχει να κάνει με την αξιοποίηση της ποιμαντικής τέχνης και επιστήμης στην επικοινωνία, στην αντιμετώπιση προκλήσεων και κυρίως στην ποιμαντική τοποθέτησή του απέναντι σε εκκλησιαστικά και ευρύτερα κοινωνικο-πολιτικά ζητήματα.

Συνεπώς, το πρόγραμμα «Ποιμαντική Θεολογία και Μεθοδολογία. Σύγχρονες προσεγγίσεις σε Εκκλησιαστικά ζητήματα» εισάγει παλαιότερα, νεότερα ή μελλοντικά στελέχη του εκκλησιαστικού έργου, σε θεολογικές αλήθειες, μεθόδους και τρόπους όπως η Ποιμαντική, η διαχείριση ποιμαντικών προβλημάτων και οι λύσεις τους, η ανάγνωση και διεξαγωγή ποιμαντικών ερευνών, οι σύγχρονες μορφές ποιμαντικής (αστική, οικογενειακή).

 

Σκοποί – Στόχοι του Προγράμματος

 

Το πρόγραμμα «Ποιμαντική Θεολογία και Μεθοδολογία. Σύγχρονες προσεγγίσεις σε Εκκλη­σιαστικά ζητήματα», σκοπεύει στο να εξειδικεύσει τους συμμετέχοντες σε αυτό, στην ανα­ζήτηση σύγχρονου ποιμαντικού λόγου για την αντιμετώπιση των σύγχρονων ποι­μα­ντι­κών προβλημάτων (εντός και εκτός) της Εκκλησίας με αρχές και αξίες που εμπεριέχονται στην Αγία Γραφή και στην Παράδοση της Εκκλησίας μας. Υπάρχουν, έτσι, θεματικές      ενό­τη­­τες που ασχολούνται με σύγχρονα προβλήματα στη ζωή και οργάνωση της Εκκλη­σίας, στην ποιμαντική αντιμετώπιση ειδικών καταστάσεων και προκλήσεων, στην αστι­­κή ποιμα­ντική, με αποτέλεσμα τη διατύπωση μιας ευσύνοπτης και κατανοητής θεωρίας της Δια­­ποί­μανσης.

Απώτερος στόχος, είναι η μεθοδική επεξεργασία των διαφόρων εκκλησια­στι­κών ζητη­μά­των ή προβλημάτων με βάσει τις αρχές της Ποιμαντικής Θεολογίας, που θα βοηθήσει τα στελέχη της Εκκλησίας και τους ενασχολούμενους με την εκκλησιαστική ζωή γενικότερα, σε μία ελεγχόμενη και προσεκτική αξιοποίηση των γενικότερων θεο­λογικών τους γνώσεων μετασχηματίζοντας αυτές, με βάση την ποιμαντική μεθοδο­λο­­γία, σε επιχειρήματα και αφη­γή­ματα, που ως στόχο δεν θα έχουν την δημιουργία προ­κλή­σεων και αντιδράσεων από τους τρίτους αλλά μία σοβαρή και γνήσια αντιμετώπιση των θεμάτων, που ανα­κύπτουν. Επίσης, βοηθούν στη συγκρότηση μιας λειτουργικής δομής και αντιπρο­σω­πευ­τι­κής εικόνας των διαφόρων μορφών του ποιμαντικού έργου.

 

Μαθησιακά Αποτελέσματα

Το πρόγραμμα στοχεύει να εξειδικεύσει τους επιμορφούμενους, μεταφέροντας ειδικές γνώσεις και εμπειρία στα υφιστάμενα στελέχη της Εκκλησίας (Κληρικούς και Λαϊκούς), αλλά και σε αυτούς που πρόκειται να σταδιοδρομήσουν στο ποιμαντικό έργο και στις δομές της Εκκλησίας ή επιθυμούν να μυηθούν σε αυτές.

Επομένως ο/η απόφοιτος/η θα είναι σε θέση να:

-Κατανοεί σε βάθος:

  • Ότι υπάρχουν αρχές και λειτουργίες στην Ποιμαντική Τέχνη και Επιστήμη, όπου βοηθούν (μεθοδολογικά) να αντιμετωπίσει πολλές από τις σύγχρονες κοινωνικές και πνευματικές προκλήσεις, αρθρώνοντας το λόγο του Θεού με σύγχρονο και κατανοητό τρόπο.
  • Ότι η Καινή Διαθήκη και γενικότερα η Ιερή Παράδοση, μπορεί να δώσει απαντήσεις και λύσεις σε Ποιμαντικά Ζητή­μα­τα, όπως και να προβάλλει ακόμα και την αποστασιοποίηση από κάποιες συγκεκριμένες κατα­στά­σεις κατά το πρότυπο του Χριστού καί των Μαθητών Του.

-Γνωρίζει:

  • Να αναπτύσσει τον ποιμαντικό και θεολογικό «λόγο» της Εκκλησίας, με στόχο την υποβοήθηση του έργου της Εκκλησίας και την παροχή ισορροπημένης επικοινωνίας με τον έχοντα σχετικές αναζητήσεις.

-Ευαισθητοποιηθεί και καταρτιστεί περαιτέρω:

  • Στο διακόνημα της προσφοράς και των προοπτικών που προσφέρει στον σύγχρονο άνθρωπο η πλούσια ποιμαντική-πνευματική παράδοση της Εκκλησίας και η σχετική εμπειρία πάνω νεώτερα ή διαχρονικά εκκλησιαστικά ζητήματα.

 

  • Εν τέλει η καλή πρα­­­κτική χρήση της Ποιμαντικής γνώσης και μεθοδολογίας, στην ποι­­μαντική συμ­βου­λευ­τική και φρο­ντί­δα προσώπων και ομάδων, στη θρησκευτική εκπαίδευση αλλά και αξιοποιούμενη αλλού, ως σύνολο, μας παρέχει τη δυ­να­­τό­τητα να κά­νου­με χρήση αυτών των παλαιών και σύγχρονων επιστημονικών και βιωματικών συνεισ­φο­­ρών, με επίκεντρο την άδολη και χριστιανική διαποίμανση του Ανθρώπου.

 

 

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

 

1η Υποενότητα:

Ο καθ-ορισμός της Ποιμαντικής ως αυτόνομο ποιμαντικό-εκκλησιολογικό ζήτημα.

 

2η Υποενότητα:

Διαχείριση Ποιμαντικών Προβλημάτων βάσει της Καινής Διαθήκης (Πράξεις Αποστόλων). Λύσεις – Εφαρμογές.

 

3η Υποενότητα:

Ποιμαντική Θεολογία της Πολυπολιτισμικότητας (Σχέσεις Εκκλησίας και Πολυπολιτισμικής Κοινωνίας).

 

4η Υποενότητα:

Μορφές Καταγραφής Ποιμαντικής Φυσιογνωμίας Μητροπόλεων, Ενοριών, Ι. Μονών (Αστική Ποιμαντική).

 

5η Υποενότητα:

Ποιμαντική αντιμετώπιση των σύγχρονων αποπειρών αλλοίωσης της παραδοσιακής χριστιανικής οικογένειας.

 

6η Υποενότητα:

Ποιμαντική Ανάγνωση Βιβλικού Κειμένου στο πλαίσιο  της Ποιμαντική Γάμου, Οικογένειας και Παιδιού.

 

7η Υποενότητα:

Ποιμαντικές Έρευνες (δημιουργία και εφαρμογή). Πρακτικές Αναγνώσεις. Ποιμαντική Βιβλιογραφία.

 

Διδάσκοντες

Ι.Παχνουνδάκης

Στρ. Σπύρου

Τριαντάφυλλος Κ. Μπολτέτσος

Δρ. Θεολογίας (Ποιμαντική Θεολογία και Μεθοδολογία)

MTh (Ποιμαντική Θεολογία και Αγωγή)

Πτυχ. Δημοσιογραφίας